على محمدى خراسانى

96

شرح مكاسب (فارسى)

4 - تخيّلات و ايجاد صور خياليّه در برابر ديدگان حضّار و چشم‌بندى كردن كه كار شعبده‌بازان است ، يعنى شخص شعبده‌باز و چشم‌بند ، صحنه‌اى را ايجاد مىكند كه تمام نظر بيننده را به آن جلب مىكند و چشم او را مىگيرد و وقتى حواسّ او به آن صحنه جلب مىشود وى با سرعت هرچه تمامتر كارهائى را انجام مىدهد و بيننده خيال مىكند كه واقعا هم‌چنين است در حالى كه وى آتش را نخورده ، سوزن را در حلق خود فرو نبرده ، از دهان اسب داخل و از ما تحت آن خارج نشده و . . . و خطاى چشم فراوان است كه به عنوان نمونه به امور ذيل اشاره مىكنيم : در وسط دريا كشتى با سرعت دريا را مىشكافد و پيش مىرود ولى بيننده گمان مىكند كه كشتى ساكن و ثابت است و آب دريا و شط است كه به سرعت مىرود . باران از آسمان به صورت قطره قطره نازل مىشود ولى وقتى باران تندى مىبارد ما اين قطرات را به صورت يك خط بهم پيوسته مىبينيم . شعلهء جوالّه در واقع مدّور نيست ولى وقتى ما آن را به سرعت دور سر خود مىچرخانيم در نظر بيننده دائره‌اى از آتش ديده مىشود . خورشيد در وسط آسمان ثابت است و در واقع ابرها هستند كه به سرعت در گذرند ولى ما خيال مىكنيم اين خورشيد است كه به سرعت خود را از پشت ابرها بيرون مىكشد . و . . . مخصوصا اگر تمام توجّه انسان به مطلبى باشد اصلا مطلب ديگر را نمىبيند ، سخن ديگر را نمىشنود ، و شعبده‌باز از همين امر استفاده مىكند و حركات سريعى انجام مىدهد و صحنهء شگرفى را به نمايش مىگذارد كه واقعيّت ندارد و خيال را اشباع مىكند . و به قول مرحوم شهيدى در حاشيه : المراد من الاخذ بالعيون اشغال الساحر و المشعبذ عيون الناس بشيئى و صرف تمام حواسهم اليه حتى اذا استفرقهم النظر اليه و التخيل فيه ، ينتقل الساحر الى